تبلیغات

اسلایدر

دانلود فایل صوتی حقوق - تروماتیسم های‌ ناشی‌ از سلاحهای گرم

امروز:

تروماتیسم های‌ ناشی‌ از سلاحهای گرم

 

استفاده‌ از سلاح‌های‌ گرم‌ در جنایات‌ و قتل‌ها رو به‌ افزایش‌ است‌، حتی‌ در كشورهایی‌ كه‌ استفاده‌ از آن‌ ممنوع‌ می‌باشد. دركشورهایی‌ مانند ایالات‌ متحده‌، سلاح‌های‌ گرم‌ شایع‌ترین‌ وسیله‌ قتل‌ و جنایت‌ است‌. سلاح‌های‌ گرم‌ انواع‌ و اندازه‌های‌ مختلفی‌دارند و از دیدگاه‌ پزشكی‌ قانونی‌ براساس‌ نوع‌ لوله‌ به‌ دو نوع‌ سلاح‌های‌ دارای‌ خان‌(Rifled weapons) و سلاح‌های‌ با لوله‌ صاف‌(Shot-guns) تقسیم‌می‌شوند. هر كدام‌ از این‌ دسته‌ها انواع‌ مختلفی‌ دارند و ضایعات‌ و جراحات‌ خاص‌ خود را ایجاد می‌كند كه‌ براساس‌ آن‌می‌توان‌ نوع‌ اسلحه‌ را مشخص‌ كرد.

1 ـ سلاح‌های‌ دارای‌ خان‌

سلاح‌های‌ دارای‌ خان‌ در هر شلیك‌ یك‌ گلوله‌ پرتاب‌ می‌كنند و در سطح‌ داخلی‌ لوله‌ خود شیار های‌ مارپیچی‌ به‌ نام‌ خان‌(Spiral grooves) دارند كه‌ سبب‌ چرخش‌ گلوله‌ می‌شوند و حركت‌ آن‌ را در مسیر مستقیم‌ میسر می‌سازند و به‌ برد گلوله‌ می‌افزایند.

لوله‌ سلاح‌های‌ دارای‌ خان‌ می‌تواند دارای‌ طولی‌ معادل‌ 60 الی‌ 90 سانتیمتر باشد كه‌ به‌ آنها سلاح‌های‌ با لوله‌ بلند گفته‌می‌شود. این سلاح ها، اتوماتیک یا نیمه اتوماتیک هستند و برای شکار، ورزش یا اهداف نظامی طراحی شده اند و شامل‌ سلاح‌های‌ جنگی‌(Military) و سایر تفنگ‌ها(Rifled) می‌باشند. سلاح های جنگی گلوله‌ را با سرعت‌ زیادی‌ معادل‌ 450 متر الی‌ 1500 متردر ثانیه‌ پرتاب‌ می‌كنند و میدان‌ عمل‌ آنها زیاد است‌.

سلاح‌های‌ دیگر لوله‌ كوتاهی‌ با طول‌ 3 الی‌ 30 سانتیمتر دارند كه‌ به‌ آنها سلاح‌های‌ با لوله‌ كوتاه‌ گفته‌ می‌شود و شامل‌سلاح‌هایی‌ مانند رولور(Revolver) و سلاح‌های‌ كمری‌ خودكار(Automatic pistols) می‌باشند.

 رولورها دارای‌ قسمتی‌ مدور هستند كه‌ معمولا تعداد 6 استوانه‌ درون‌ آن‌ جاسازی‌ شده‌ است‌ و درون‌ هر استوانه‌ یك‌فشنگ‌ قرار می‌گیرد. قسمت‌ مدور با فشار به‌ ماشه‌ می‌چرخد و استوانه‌ بعدی‌ در راستای‌ لوله‌ سلاح‌ قرار می‌گیرد تا سلاح‌برای‌ شلیك‌ بعدی‌ آماده‌ باشد. پس‌ از تمام‌ شدن‌ فشنگ‌ها، پوكه‌ها با دست‌ خارج‌ می‌شود. رولورها سرعت پائینی در حدود 150 متر در ثانیه به گلوله می دهد.

 سلاح‌های‌ كمری‌ خودكار دارای‌مخزنی‌ به‌ نام‌ خشاب‌ هستند كه‌ فشنگ‌ها درون‌ آن‌ گذاشته‌ می‌شوند و در هر شلیك‌، پوكه‌ فشنگ‌ به‌ بیرون‌ پرتاب‌ می‌شود وفشنگ‌ بعدی‌ جای‌ آن‌ را می‌گیرد و برای‌ شلیك‌ بعدی‌ آماده‌ می‌شود. این‌ جایگزینی‌ به‌ وسیله‌ فشار گاز حاصل‌ از شلیك‌ فشنگ‌صورت‌ می‌گیرد. برد گلوله‌ و میدان‌ عمل‌ این‌ سلاح‌ها زیاد نبوده‌، گلوله‌ را باسرعت‌ پائینی‌ معادل‌ 150 الی‌ 600 متر در ثانیه‌ پرتاب‌ می‌كنند.

فشنگ‌ سلاح‌های‌ دارای‌ خان‌ در اندازه‌های‌ مختلفی‌ ساخته‌ می‌شود ولی‌ همه‌ ساختمان‌ یكسانی‌ دارند كه‌ شامل‌ پوكه، گلوله‌ یا مرمی، چاشنی‌ و ماده منفجره (از نوع نیتروسلولزو یا سایر مواد صناعی)‌ می‌باشد.

گلوله‌ از جنس‌ سرب می باشد و می‌تواند دارای‌ پوششی‌ از یك‌ فلز سخت‌ مانند مس، نیكل‌ یا استیل باشد. مرمی درانتهای محفظه‌ای‌ فلزی‌ و استوانه‌ای‌ به‌ نام‌ پوكه‌ قرار دارد كه‌ ماده منفجره را داخل‌ خود جای‌ می‌دهد. چاشنی‌ نیز مقداری‌ ماده‌ منفجره‌ ازتركیبات‌ باریم‌، بیسموت‌، جیوه یا آنتیموآن‌ است‌ كه‌ در محفظه‌ای‌ فلزی‌ از جنس‌ مس‌ یا برنج‌ قرار دارد. این‌ محفظه‌ روی‌سوراخی‌ كه‌ پشت‌ پوكه‌ تعبیه‌ شده‌ جای‌ می‌گیرد. اصابت‌ سوزن‌ روی‌ چاشنی‌ سبب‌ انفجار شده‌ و متعاقباَ ماده منفجره در ته‌ فشنگ‌آتش‌ می‌گیرد. این‌ آتش ‌ گرفتن‌ به‌ صورت‌ انفجار بوده‌ و انبساط گازهای‌ حاصل‌ از آن‌ سبب‌ رانده‌ شدن‌ گلوله‌ به‌ جلو می‌شود. اغلب این اسلحه ها ضامنی دارند که می تواند مکانیسم شلیک را قفل کرده و از پرتاب اتفاقی گلوله پیشگیری کند.

 

2 ـ سلاح‌های‌ با لوله‌ صاف‌ (بدون خان)

سلاح‌های‌ با لوله‌ صاف‌ همان‌ سلاح‌های‌ شكاری‌ یا ساچمه ای هستند كه‌ سطح‌ داخلی‌ آنها خان‌ ندارد. سلاح‌های‌ با لوله‌ صاف‌ از این‌رو، سلاح‌های‌ بدون‌ خان‌ نیز نامیده‌ می‌شوند، نوع‌ قدیمی‌ آن‌ اصطلاحاَ سرپر نامیده‌ می‌شود كه‌ فشنگ‌ نداشته‌ است‌ و به‌ جای‌آن‌ از سر لوله‌ به‌ ترتیب‌ باروت‌، كهنه‌، ساچمه‌ و سپس‌ نمد وارد لوله‌  و با سمبه محکم می‌كردند. در ته‌ لوله‌ چاشنی‌ قرار داشته‌ كه‌ انفجار آن‌ باضربه‌ چخماق‌ از طریق‌ سوراخی‌ كوچك‌ در ته‌ لوله‌ باعث‌ انفجار باروت‌ شده‌، انبساط گاز حاصله‌ سبب‌ پرتاب‌ ساچمه‌ها به‌خارج‌ می‌گردید. نوع‌ امروزی‌ آن‌ در اصطلاح‌ ته‌ پر نامیده‌ می‌شود كه‌ معمولا در ناحیه‌ اتصال‌ ته‌ لوله‌ به‌ قنداق‌، لولا دارد.اصطلاحاَ با تا كردن‌ تفنگ‌، ته‌ لوله‌ نمایان‌ می‌شود و فشنگ‌ها درون‌ لوله‌ جاگذاری‌ می‌شود. این‌ سلاح‌ اكثراَ دو لوله‌ دارد كه‌دركنار یا روی‌ یكدیگر قرار می‌گیرند. معمولا یكی‌ از لولها باریك‌تر از دیگری‌ است‌ و ساچمه‌ها را به‌ فواصل‌ دورتری ‌پرتاب‌ می‌كند. اصابت‌ ساچمه‌ها تا حدود فاصله‌ 35 متر كشنده‌ است‌. در این‌ فاصله‌ ساچمه‌های‌ خارج‌ شده‌، دایره‌ای‌ به‌ قطر105 سانتیمتر را در بر می‌گیرد.

فشنگ‌ تفنگ‌های‌ شكاری‌ شامل‌ یك‌ پوكه‌ استخوانی‌ از جنس‌ مقوا یا پلاستیک می‌باشد كه‌ ته‌ آن‌ با قاعده‌ای‌ برنجی‌ كه‌ دارای‌ چاشنی‌است‌، بسته‌ می‌ شود. در سر فشنگ‌ حدود 300 عدد ساچمه‌ هر كدام‌ به‌ قطر 3 میلیمتر وجود دارد كه‌ بین‌ دو لایه‌ پلاستیکی یا مقوایی‌ قرارگرفته‌اند. ماده‌ منفجره‌ كه‌ معمولا باروت‌ است‌، در ته‌ فشنگ‌ قرار دارد و حد فاصل‌ آن با‌ ساچمه‌ها، لایی از جنس مقوا، چوپ پنبه یا نمد قرار دارد كه‌ مانند پیستون‌ عمل‌ می‌كند. هنگام‌ پرتاب‌، ساچمه‌ها در طول‌ لوله‌ و كمی‌ بیرون‌ از آن‌ به‌ عنوان‌ یك‌ جسم‌ سخت‌ واحد عمل‌می‌كند اما هر چه‌ از دهانه‌ لوله‌ دور می‌شود، ساچمه‌ها از هم‌ فاصله‌ می‌گیرند. لایی حدود 2 الی‌ 7 متر ساچمه‌ها راهمراهی‌ می‌كنند و بالاخره‌ روی‌ زمین‌ می‌افتند. امروزه‌ تركیباتی‌ كه‌ به‌ جای‌ باروت‌ سیاه‌ استفاده‌ می‌شوند، بهتر می‌سوزند وقسمت‌ نیم‌ سوخته‌ و خاكستر كمتری‌ باقی‌ می‌گذارند كه‌ شکل‌ زخم‌ حاصل‌، آن‌ را از زخم‌ فشنگ‌های‌ قدیمی‌ متمایز می‌سازد.

تفنگ های ضد شورش، از نوع سلاح های لوله صاف هستند و جهت کنترل اغتشاشات و آشوب ها بکار برده می شوند. این تفنگ ها گلوله های پلاستیکی (معروف به باتون های گرد)،  و با سرعت 5/69 متر در ثانیه شلیک میکنند. این گلوله ها توپر و از جنس پلی وینیل کلراید با طول 10 سانتیمتر و وزن 135 گرم میباشند. برد مؤثر آنها 50 تا 70 متر است و نباید از فاصله کمتر از 20 متر به شخصی شلیک کرد.

 

جراحات‌ ناشی‌ از سلاح‌های‌ دارای‌ خان‌

این‌ نوع‌ سلاح‌ها معمولا باعث‌ ایجاد سوراخ‌ ورودی‌ و سوراخ‌ خروجی‌ می‌شوند كه‌ اندازه‌ آنها ممكن‌ است‌ مطابق‌ با ‌كالیبر سلاح‌ نباشد. در مواردی‌ كه‌ تنها سوراخ‌ ورودی‌ دیده‌ شود و سوراخ‌ خروجی‌ وجود نداشته‌ باشد، ممكن‌ است‌ گلوله‌ دربدن‌ باقی‌ مانده‌ باشد. در سرعت‌های‌ كم‌، سوراخ‌ ورودی‌ ازاندازه‌ گلوله‌ كوچكتر است‌.

سوراخ‌ ورودی‌

نوع‌ جراحت‌ ناشی‌ از ورود گلوله‌ به‌ عواملی‌ چون‌ نوع‌ تفنگ‌، فاصله‌ دهانه‌ سلاح‌ از بدن‌، زاویه‌ تیراندازی‌ و وضعیت‌ البسه‌ بستگی‌ دارد. وقتی‌ گلوله‌ شلیك‌ می‌شود، با حداكثر سرعت‌ از دهانه‌ سلاح‌ خارج‌ می‌شود. گازهای‌ ناشی‌ از انفجار با فشارزیاد همراه‌ با شعله‌، ذرات‌ باروت‌ نیم‌ سوخته‌ و قطعات‌ ریز فلزی‌، گلوله‌ را تعقیب‌ و تا فواصل‌ معینی‌ آن‌ را همراهی‌ می‌كنند ودر صورتی‌ كه‌ فاصله‌ نزدیك‌ باشد در ناحیه‌ ورود ضایعاتی‌ را ایجاد می‌كنند كه‌ در افتراق‌ سوراخ‌ ورودی‌ با سوراخ‌ خروجی‌كمك‌ كننده‌ است‌. لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ شكل‌ ضایعات‌ در سوراخ‌ ورودی‌ علاوه‌ بر عوامل‌ فوق‌الذكر به‌ عوامل‌ دیگری‌ نیز مانند كالیبر سلاح‌، جنس‌ باروت‌، ناحیه‌ اصابت‌ و سرعت‌ گلوله‌ موقع‌ اصابت‌ بستگی‌ دارد. مشخصات‌ سوراخ‌ ورودی‌ با توجه‌ به‌فاصله‌ شلیك‌ گلوله‌ به‌ شرح‌ زیر است‌:

در حالت‌ شلیك‌ تماسی‌ لوله‌ اسلحه‌ با پوست‌ تماس‌ دارد و آنچه‌ با گلوله‌ خارج‌ می‌شود، شامل‌ شعله‌، پودر باروت‌، ذرات ‌فلزی‌ و گازهای‌ تولید شده‌ در مسیر گلوله‌ به‌ زیر پوست‌ و داخل‌ بدن‌ رانده‌ می‌شوند. در نتیجه‌ سوختگی‌، دوده‌ و خالكوبی‌ دراطراف‌ سوراخ‌ ورودی‌ بندرت‌ دیده‌ می‌شود. ممكن‌ است‌ در صورت‌ فشار دادن‌ سلاح‌، اثر دهانه‌ لوله‌ بر روی‌ پوست‌ ترسیم‌گردد. با توجه‌ به‌ساختمان‌ زیر پوست‌، سوراخ‌ ورودی‌ می‌تواند كوچك‌ و منظم‌ یا بزرگ‌ و نامنظم‌ باشد. به‌ عنوان‌ مثال‌ در پوست‌ سر، گازها دربرخورد با استخوان‌ جمجمه‌ برگشت‌ خورده‌، با فشار، فضایی‌ بین‌ پوست‌ و استخوان‌ ایجاد می‌كند و سبب‌ خرابی‌ و ناصافی ‌لبه‌ زخم‌ به‌ اشكال‌ صلیبی‌ ـ ستاره‌ای‌ می‌شود و لبه‌های‌ برگشته‌ ایجاد می‌كند كه‌ به‌ این‌ حالت‌ اصطلاحاَ پارگی‌ ناشی‌ از گازبرگشتی‌ گفته‌ می‌شود.

در حالت‌ شلیك‌ در فاصله‌ كاملا نزدیك‌، فاصله‌ سلاح‌ از پوست‌ از چند سانتیمتر تجاوز نمی‌كند و معمولا تا 20سانتیمتر است‌. شعله‌ و پودر باروت‌ دراین‌ فاصله‌ تأثیرات‌ قابل‌ توجهی‌ دارند. سوراخ‌ ورودی‌ در این‌ فاصله‌ حلقوی‌ است‌ وتحت‌ تأثیر شعله‌، سوختگی‌ دیده‌ می‌شود و اطراف‌ آن‌ نیز دودزده‌ است‌. ذرات‌ مختلف‌ اعم‌ از باروت‌ سوخته‌ و نیم‌سوخته‌ به‌ علت‌ رانده‌ شدن‌ به‌ داخل‌ لایه‌های‌پوستی‌ باعث ایجاد نوعی‌ خالكوبی‌ در اطراف‌ سوراخ‌ می‌شوند که با شستشو پاك‌ نمی‌گردند. اگر محل‌ اصابت‌ در نواحی‌ پوشیده‌ از لباس‌ باشد، سوراخ‌ ورودی‌ ممكن‌ است‌ بدون‌ سوختگی،‌ دود و خالكوبی‌ باشد. موها سوخته‌ و مچاله‌ شده‌اند.

سوراخ‌ ورودی‌ دارای‌ لبه‌ای‌ می‌باشد كه‌ به‌ آن‌ حلقه‌ سائیدگی‌ می‌گویند. این‌ حلقه‌ به‌ علت‌ سائیدگی‌ و گرمای‌ گلوله‌ درهنگام‌ ورود، ایجاد میشود و به‌ صورت‌ یك‌ حلقه‌ خشكیده‌ و سائیده‌ كه‌ به‌ رنگ‌ قرمز تیره‌ است‌ دیده‌ می‌شود. لایه‌ بیرونی‌ترآن‌ حلقه‌ پاك‌كننده‌ نامیده‌ می‌شود كه‌ به‌ علت‌ پاك‌ شدن‌ سطح‌ گلوله‌ از مواد خارجی‌ به‌ وسیله‌ پوست‌، سیاه‌ و كثیف‌ می‌باشد. حلقه‌های‌ سائیدگی‌ و پاك‌ كننده‌، نباید با سیاه‌شدگی‌ ناشی از دودزدگی‌ اشتباه‌ گرفته‌ شوند. دودزدگی‌ در محیط سوراخ‌ دیده‌می‌شود و اشاره‌ به‌ فاصله‌ تیراندازی‌ می‌كند. در حالیكه‌، حلقه‌ سائیدگی‌ و پاك‌ كننده‌‌ در حاشیه‌ سوراخ‌ بوده‌ و می‌تواند درتیراندازی‌ با فاصله‌ بیشتر نیز ایجاد شوند.

در حالت‌ شلیك‌ در فاصله‌ نزدیك‌، فاصله‌ بین‌ 30 الی‌ 100 سانتیمتر است‌ و هنوز نیروی‌ انفجار وجود دارد ولی‌ دیگرشعله‌ تأثیری‌ بر پوست‌ نمی‌گذارد. از این‌ رو سوختگی‌ مو و خشكیدگی‌ پوست‌ در اثر شعله‌ دیده‌ نمی‌شود. با این‌ حال‌، دودزدگی‌ و خالكوبی‌ بیشتر به‌ اطراف‌ پخش‌ می‌شود و ممكن‌ است‌ نقاط پراكنده‌ای‌ در اطراف،‌ به‌ صورت‌ خالكوبی‌ دیده‌ شود.

در حالت‌ شلیك‌ از فاصله‌ دور، فاصله‌ می‌تواند تا چند كیلومتر باشد. حلقه‌های‌ سائیدگی‌ و پاك‌ كننده‌ وجود دارند ولی‌سوختگی‌، دودزدگی‌ و خالكوبی‌ دیده‌ نمی‌شوند. جراحت‌ ایجادشده‌ حلقوی‌ و لبه‌های‌ آن‌ به‌ داخل‌ برگشته‌ است‌ و قطر آن‌ممكن‌ است‌ كمی‌ از قطر گلوله‌ كمتر باشد. پوست‌ مجاور خشكیده‌ و سائیده‌ است‌ و معمولا یك‌ نقطه‌ روی‌ آن‌ قابل‌ تشخیص‌است‌. همچنین‌ ممكن‌ است‌ الیاف‌ لباس‌ در داخل‌ زخم‌ مشاهده‌ گردند.

سوراخ‌ خروجی‌ گلوله‌

سوراخ‌ خروجی‌ گلوله‌ فاقد علایم‌ سوختگی‌، سیاه‌شدگی‌ و خالكوبی‌ است‌. الیاف‌ البسه‌ به‌ سمت‌ خارج‌ متمایل‌ است‌ وقسمت‌ داخل‌ زخم‌ به‌ بیرون‌ متمایل‌ شده‌ است‌. قطر آن‌ از قطر گلوله‌ بیشتر است‌ و شكل‌ آن‌ به‌ محل‌ خروجی‌ و چگونگی‌ شكستن‌استخوان‌ها بستگی‌ دارد. معمولا در سوراخ‌خروجی‌ خونریزی‌ بیشتری‌ نسبت‌ به‌ سوراخ‌ ورودی‌ وجود دارد.

نکته- در شلیک های تماسی و از فواصل نزدیک، خون و قطعات نسجی وارد لوله تفنگ شده و گاهی تا چند سانتیمتری آن پیش میرود. این پدیده " پاشیده شدن به عقب" نام دارد. حتی گاهی، خون یا تکه های بافتی به دست یا ساعد ضارب پاشیده میشود. علت این پدیده را سرد شدن لوله و ایجاد خلاء نسبی در آن میدانند.

جراحات‌ ناشی‌ از سلاح‌های‌ با لوله‌ صاف‌

تفنگ‌ شكاری‌، سلاحی‌ است‌ كه‌ در ایران‌ فراوان‌ بوده‌، مجوز حمل‌ آن‌ برای اشخاص‌ متقاضی‌ به‌ خصوص‌ كشاورزان‌ ودامداران‌ صادر می‌گردد. بنابراین‌، شناخت‌ جراحات‌ آن‌ از اهمیت‌ ویژه‌ای‌ برخوردار است‌. عواملی‌ چون‌ تنوع‌ اجسام‌ مورداستفاده‌ در این‌ تفنگ‌ها، فاصله‌ انتشار ساچمه‌ها و وجود اجسام‌ غیرمعمول‌ در پر كردن‌ مجدد فشنگ‌ها در خصوصیات‌ جراحات‌ ناشی‌ از تفنگ‌ شكاری‌ مؤثر هستند.

با توجه‌ به‌ فاصله‌ پرتاب‌ ممكن‌ است‌ تنها ساچمه‌ها در ایجاد جراحت‌ها دخالت‌ داشته‌ باشند یا علاوه‌ بر ان‌ عواملی‌ مانند لائی، گاز داغ‌، شعله‌، دود، مونوکسید کربن، باروت‌ سوخته و نیم‌سوخته‌ نیز در ایجاد جراحت‌ دخالت‌ كند. هنگامی‌ كه‌ تفنگ‌ شلیك‌ می‌كند، مواد پرتاب‌شده‌ در ابتدا به‌ صورت‌ توده‌ای‌ فشرده‌ می‌باشند. با این‌ حال‌ هر چه‌ فاصله‌ زیادتر می‌شود، صرفنظر از قدرت‌ جاذبه‌ و كم‌شدن‌ سرعت‌، ساچمه‌ها از هم‌ فاصله‌ می‌گیرند و بدین‌ صورت‌ مخروطی‌ فرضی‌ را می‌سازند كه‌ رأس‌ آن‌ دهانه‌ تفنگ‌ است‌. معمولا میزان‌ انتشار ساچمه‌ 3 سانتیمتر به‌ ازاء هر یك‌ متر فاصله‌ می‌باشد. برای‌ مثال‌ در فاصله‌ 10 متری‌، دایره‌ای‌ به‌ قطر 30 سانتیمتر ایجاد خواهد شد. البته‌ با افزایش‌ فاصله‌ از قدرت‌ تخریبی‌ ساچمه‌ها كاسته‌ خواهد شد. با توجه‌ به‌این‌ فاصله‌ها و وسعت‌ انتشار ساچمه‌، می‌توان‌ موارد خودكشی‌ را از دیگر موارد تفكیك‌ كرد.